Yazı Detayı
30 Ağustos 2020 - Pazar 15:39
 
TÜRK SİNEMASI’NIN EN İYİ TARİHİ FİLMİ-BİR MİLLET UYANIYOR
ERGUN SÖZEN ( HABABAM BONCUK)
 
 

Bugün 30 Ağustos.Gönüllerimizde kutladığımız En Büyük Zafer Bayramı  ve Büyük Taaruz’un yıldönümü.Cumhuriyet’in ilanı ile uyanan Türk Milleti’nin ilk ve daha sonra da En İyi Tarihi Filmi olarak kabul edilen BİR MİLLET UYANIYOR filmindeyiz bugün.

******

.1932 yılında yola çıktı Muhsin Ertuğrul,Türk Sineması’nın ilk Kurtuluş Savaşı filmini yapmak için.Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu’nun senaryosundan hareketle,Atıf Kaptan,Ercüment Behzat Lav,Ferdi Tayfur,Naşit Özcan,Emel Rıza,Sait Köknar,Feriha Tevfik,Hazım Körmükçü gibi oyuncularla bugün 88 yaşında olan,unutulmaz bir tarihi film yaptı

                MUHSİN ERTUĞRUL                                VE           ERTEM EĞİLMEZ'E SELAM OLSUN

1920 senesinin işgal döneminde,Kuvay-ı Milliyeci yüzbaşı Davut ve emireri Tilki ile Akbaş cephaneliğini basarak,elde ettikleri mühimmatın birliklerine kazandırılması serüveni ile başlayan ve canları pahasına Büyük Taaruz’a değin kurtuluş için savaşan yürekli insanların,Davut’un,Tilki’nin,Yahya Kaptan’ın,öğretmen Serpil’in hikayesidir anlatılan.Muhsin Ertuğrul’un filmi senaryo yönünden yer yer tutarsızlıklara düşsede,kadrosunda ilk kez Şehir Tiyatrosu oyuncuların dışında ki oyunculara da yer vermesi bakımından bir yenilik taşır.Keza görüntü yönetmeni Cezmi Ar ile Muhsin Ertuğrul’un daha önce birlikte hazırladıkları ZAFER YOLLARI adlı belgeselden de alınan görüntülerle,o döneme göre başarılı bir kurguya sahiptir.Ayrıca filmin son sekansının belge filmleriyle düzenlenmesi Türk Sinemasında ilk kez bu filmle yapılmıştır.Birçok bakımdan türünde ilk film olup,yönetmen Muhsin Ertuğrul’un çekimlerden hemen önce Rusya’da gördüğü sinema tekniklerinden bir hayli yararlanmıştır.Ancak dahili bir çok sahnede de tiyatro dekoru havasından da kurtulamamıştır.Baştan sona sesli çekilen ilk Türk filmi olması da bu filmin ilgi çeken özelliklerinden biridir.

 

Şimdi biraz burada duralım.Türk Sineması’nın tüm Kurtuluş Savaşı filmlerinin protipi sayılan bu önemli filmin oyuncu kadrosu içinde,bir de Büyük Önderimiz ATATÜRK’ün çok önemli bir katkısının varlığını hatırlayalım.

*******

Gazeteci,yazar Nizamettin Nazif 1932 yılında bu filmin senaryosunu yazadursun,o dönemin ilk film şirketlerinden Kemal Film’in sahibi Şakir Seden bir İzmit ziyaretinde,çekine çekine Paşa’nın yanına yaklaşır.Bütün cesaretini toplayıp”Paşa’m ben sizi filme çekmek istiyorum “der.Ata,hiç olumsuz tepki vermez,”çekinmeyin,sanatın icabı neyse hemen yapalım” diye yanıtlar.O tarihlerde Kemal Film’in yapmakta olduğu ancak bir türlü bitiremediği bir film vardır.Atatürk bu konu ile ilgilenip yakın arkadaşı Nurettin Baransel’den nedenini öğrenmesini ister.Çünkü kendisi sanata ve sinemaya,özellikle Kurtuluş Savaşı filmlerine azami önem vermektedir.Nurettin Baransel’den,bu filmde size ait sahnelerin çoğu hareketsiz resimlerden ibaret,buna bir çözüm arıyorlar,cevabını alınca,birden sesi yükselir.”Ben hayattayım,bana düşen bir vazife varsa,derhal yaparım,bu bir milli vazifedir” diyerek derhal çekimlere katılır.İşte Nizamettin Nazif,Ata’nın bu yaklaşımdan cesaret alarak Bir Millet Uyanıyor’un senaryosu’nu da Ata’ya gönderir ve O’na rol teklif eder.Cevap gecikmez.Ata,filmde oynamayı şahsen kabul eder ve çekim günü Meclis’te okuyacağı Nutku,Çankaya Köşk’ünde film çekimi için tekrarlar.Çekim sırasında içeri yalnışlıkla giren ve aralarında konuşarak çekimi bozan General Kazım Dirik ve Afet İnan,bu nedenle Ata’dan ciddi bir azar işitirler.Ata’nın “Susunuz,film çekiyoruz”ikazı salonda çınlar.Görüntü yönetmeni Cezmi Ar,çekilen negatif filmi,acilen İstanbul’a götürüp İpek Film Stüdyosunda baskıya hazırlar ve filmi ilk seyredenler arasında Muhsin Ertuğrul ile Nazım Hikmet’te vardır.Aralarında,ışığa dikkat etmemişiz,ters vermişiz tarzında tartışmalar olur. .Ve daha sonra bilinmeyen nedenlerden bu sahneler filme eklenmez,Ata’nın başka görüntülerine filmde yer verilir.Yönetmenin bu davranışını bile Atatürk,sanatın takdiridir diyerek hoşgörü ile karşılar ve Bir Millet Uyanıyor filmini Çankaya Köşk’ünde ilk seyreden O olur.

*******

1932 yılından 34 yıl sonra 1966 senesine gelindiğinde,çiçeği burnunda bir genç yönetmen Ertem Eğilmez,bu filmi yeniden çeker.Kartal Tibet,Münir Özkul,Erol Taş,Sevda Nur,Tugay Toksöz ve yine Atıf Kaptan gibi ustalar bu filmde rol alır.Ve Ertem Eğilmez tekrarını ilkinden çok daha başarılı yaptığı bu filmiyle 1967 senesinde. Antalya Altın Portakal Film Festivalinde Yeşilçam’ın tüm zamanlarının EN İYİ TARİHİ FİLM ödülünü alır.34 yıl arayla her iki filmde de görev alan Daarülfunun Sanatçısı Atıf Kaptan’a burada ayrı bir parantez açmak gerekir.1961 senesinde Efe Film’i kurarak Yeşilçam’a merhaba diyen Ertem Eğilmez,yapımcı olarak ilk filmini Yaman Gazeteci adıyla yönetmen Burhan Bolan’a yaptırır.Bu filmde yönetmenliği öğrenir ve Fatoş’un Fendi,Tayfur’u Yendi filmiyle 1964’te yönetmenliğe başlar.Ve 1966’ya gelindiğinde,öyle bir film çeker ki,Yeşilçam’dao güne kadar yapılan En İyi Tarihi Film’e imza atar...Ertem Eğilmez’in Bir Millet Uyanıyor filmi,öncelikle kadrosu ile dikkati çeker.Kartal Tibet’ten Tugay Toksöz’e,Münir Özkul’dan Erol Taş’a,Sevda Nur’dan Danyal Topatan’a ve ilk filmin kadrosunda da yer alan Atıf Kaptan’a kadar geniş bir kadro  ile çalışılmıştır.Bu film,Eğilmez’in ileride olgunluk döneminde yapacağı Kalabalık Kadrolu Aile filmlerine bir başlangıçtır.İlk filmde Nizamettin Nazif tarafından hazırlanan senaryo,bu kez tiyatral içerikten çıkartılıp sinemaya çok daha uygun olarak Sadık Şendil tarafından yazılır.Kriton İliadis ve Orhan Kapkı tarafından çift görüntü yönetmeni ile siyah beyazın başarılı gölge oyunlarıyla çekilir.Film,seyredenlerin yüzde 93’ü tarafından beğenilir.

******

1977 yılında kaybettiğimiz ve 1932 yapımı ilk filmde de rol alan Atıf Kaptan’ın,bu filmde de 34 yıl sonra Yahya Kaptan olarak görev alması,Ertem Eğilmez’in eski ustalara  gösterdiği bir saygı olarak değerlendirilmelidir.Asıl adı ATIF TERZİOĞLU olan Darülbedayi kökenli Atıf Kaptan,1932’de çekilen ilk filmde Yahya Kaptan rolüyle o kadar sevilmiştir ki,bu filmden sonra soyadını Kaptan olarak değiştirmiştir...Film,15 Mart 1920 tarihinde Kuvay-ı Milliyeciler’in Akbaş Cephaneliğini basması ile başlar.Gerek Yunan ordusuyla,gerek iç düşmanlar Sait Molla ve Kuvay-ı İnzibatiye  güçleriyle canı pahasına mücadele eden vatan kahramanlarının mücadelesini anlatır.Büyük Taarruz başladığında,Yunan askerince esir alınan kadın ve çocukların serbest bırakılmasına karşılık teslim olan  ve gözlerini kırpmadan şehit edilen isimsiz kahramanların destanıdır bu öykü.Destandır,çünkü onlar giderken mutlu ve aydınlık yürekleriyle bu ülkeyi bugünlere emanet ederler.Yüzbaşı Davut’u,Koca Ahmet’i,Tilki Onbaşı’sı,Nesrin Öğretmen’i ve Yahya Kaptan’ı ile gönüllerin ve Türk Sineması’nın En İyi Kurtuluş Savaşı filmidir,BİR MİLLET UYANIYOR.

Böylesine anlamlı bir esere emeği geçen,başta Ulu Önderimiz MUSTAFA KEMAL ATATÜRK olmak üzere,MUHSİN ERTUĞRUL,NİZAMETTİN NAZİF TEPEDELENLİOĞLU,ERTEM EĞİLMEZ ve tüm sanatçı ve teknik ekip mensuplarına  minnettarız.Türk Sineması,böyle nadide eserleri ile bizlere ve gelecek nesillere en değerli kültür mirasıdır

 

 
Etiketler: TÜRK, SİNEMASI’NIN, EN, İYİ, TARİHİ, FİLMİ-BİR, MİLLET, UYANIYOR,
Yorumlar
Haber Yazılımı